Mình là ai? (Và tại sao mình không có năng lượng của một “Thợ săn”?)
Nếu bạn đang tìm kiếm một mentor có bảng thành tích “Wow” lấp lánh ngay từ vạch xuất phát, có lẽ mình không phải là người đó.
Xuất thân từ một gia đình lao động, việc mình đậu vào khoa Báo chí (Trường ĐH KHXH&NV – ĐHQG TP.HCM) đã là một thành tựu lớn đối với gia đình. Bảng điểm của mình tốt nghiệp loại giỏi, hoạt động ngoại khóa không có trao đổi quốc tế, và kinh nghiệm làm việc cũng không đến từ các tập đoàn đa quốc gia danh tiếng.
Chính vì background đó, mình từng cảm thấy rụt rè trước cụm từ “SĂN HỌC BỔNG”. Mình không có tâm thế thiện chiến của một thợ săn.
Thế nhưng, điều đó không có nghĩa là mình bước vào sân chơi này với một hồ sơ rỗng. Thay vì mang vào những danh hiệu vừa nghe đã thấy mê, mình mang vào bài luận một sự nghiêm túc và quyết liệt đến cùng với mọi lựa chọn. Mình có một tư duy đào sâu, kỹ năng chuyên môn về viết được mài giũa sắc bén qua những bài tập nhóm chất lượng trên giảng đường, và một portfolio giàu tính thực chiến từ những dự án “làm thật” ngay tại Việt Nam.
Quan trọng nhất, mình có sự chân thật và lòng can đảm để đối diện, bộc lộ thế giới nội tâm của chính mình trước Hội đồng tuyển sinh ở mức độ vừa đủ gây ấn tượng.
Chính nhờ những nguyên vật liệu nội lực đó, kết hợp cùng sự may mắn và đúng thời điểm, mình đã chinh phục thành công cùng lúc Học bổng Chính phủ Ireland (GOI-IES) và Học bổng trường 100% (Global Excellence Scholarship – UCD).
Mình không đi “săn”, mình chọn “Bay cùng học bổng”, xem hành trình du học là cơ hội để bộc lộ con người thật ở môi trường rộng lớn hơn, đóng gói chặng đường đã qua, và sẵn sàng cho một chương mới của cuộc đời.
Nhìn lại chương cũ rực rỡ đó, mình hiểu ra một điều: Trực giác và nỗ lực cá nhân giúp mình tự đi và tự vượt qua phần lớn hành trình, nhưng không ai trong chúng ta có thể đi một mình mà thành công cả.
Mình đã may mắn nhận được rất nhiều sự nâng đỡ: từ việc gia đình đã đầu tư rất nhiều vào việc học của mình, hai mẹ của mình đã đi chùa cầu nguyện, sự đồng hành gỡ rối các thủ tục và giúp kết nối với alumni của chồng, cho đến những lời góp ý, phản biện từ các anh chị đi trước và những người bạn thân khi mài giũa bài luận.
Mình biết ơn từng tổ chức, cá nhân và những điểm tựa âm thầm ấy đã xuất hiện đúng lúc, giúp mình vững vàng bước ra thế giới.
Hành trình 7 năm “phá kén” và cuộc sống tại Ireland
Ít ai biết rằng, trước khi có thể mỉm cười tự hào nhìn lại chặng đường đã qua, mình đã có một hành trình đầy rẫy những “vết xước” và những lần lỡ hẹn.
Ước mơ du học thực chất đã nhen nhóm trong lòng cô bé Kim Anh 15 tuổi từ năm lớp 10, nhưng đành phải gác lại vì lúc đó hồ sơ lẫn nội lực của mình hoàn toàn trống rỗng: không bằng IELTS, không tài chính, và không người định hướng.
Thế rồi, sự xuất hiện của Đại học Fulbright Việt Nam giống như một “mối tình đầu” đầy khao khát nhưng cũng thật dang dở. Mình biết đến Fulbright nhờ đậu chương trình học tiếng anh hè theo giáo dục khai phóng của trường tổ chức, sau đó mình đã kiên trì dốc hết lòng nộp đơn tận 5 lần cho bậc cử nhân, và cả 5 lần đều nhận về kết quả trượt.
Đó là một kỷ lục hy hữu đến mức ban tuyển sinh đã nhớ mặt và gọi điện an ủi mình (vì trường chỉ mới mở 6 lần tuyển sinh mà mình đã rớt 5 lần), còn bản thân mình thì có những bài viết chia sẻ trải nghiệm “thở bình oxy” sau khi rớt được lan tỏa trên Vietcetera và báo Hoa Học Trò.
Sự kiên trì trong vô vọng rồi lại hy vọng rồi lại vô vọng ấy không chỉ dừng lại ở đó; từ năm 17 tuổi, mình làm passport và nộp đơn cho không dưới 15 chương trình ngắn hạn quốc tế khác nhau, nhưng chưa bao giờ đậu dù chỉ một lần.
Nhưng chính những cú ngã liên tiếp đó đã dạy cho mình cách gia cố nội lực và chuẩn bị nguyên vật liệu một cách âm thầm. Để rồi khi thời điểm chín muồi đến vào năm 2022, mình chỉ mất khoảng 3 tháng ra sân để chinh phục cùng lúc hai học bổng thạc sĩ giá trị cao. Cho đến hôm nay, mình đã chính thức tốt nghiệp và đang sinh sống, làm việc tại Ireland năm thứ 3.
Từ một cô gái chưa từng một lần xuất ngoại tự thân, giờ đây đảo quốc xanh này đã trở thành ngôi nhà thứ hai – nơi mình được sống một cuộc đời tự do, hạnh phúc và viết tiếp những chương mới của cuộc đời, dĩ nhiên cũng đi kèm những thử thách mới.
Sự tiến hóa của Bay Bổng: Từ kỹ thuật viết đến sự đồng hành sâu
Nhìn lại hành trình 3 năm hoạt động của Bay Bổng, mình nhận ra cách mình đồng hành với các mentee cũng không ngừng tiến hóa theo từng chặng đường phát triển của chính bản thân.
Ở thời điểm ban đầu, với kinh nghiệm của một người mạnh về thực chiến và có kỹ năng chuyên môn về viết, mình đề cao tính kỹ thuật, sự chuẩn bị kiên trì và chăm chỉ hơn là yếu tố nguyên bản và độc nhất của một cá nhân.
Mình từng dồn sức cùng mentee mài giũa những bộ hồ sơ thật sắc bén về mặt câu chữ để giúp mentee đạt được mục đích tối thượng là tấm vé du học.
Thế nhưng, dù có bao nhiêu người đậu đi chăng nữa, tỉ lệ cũng không bao giờ có thể là 100%. Nhìn những mentee chưa đạt kết quả như ý, mình bắt đầu đau đáu đi tìm một con đường bền vững hơn.
Mình nhận ra rằng bất kỳ hành trình nào cũng vậy, chúng ta nên nhận được lợi lạc, bài học và kinh nghiệm ngay trên đường đi chứ không nên đợi đến đích rồi mới học.Khi xác định được điều đó, mình đã thay đổi hoàn toàn cách đồng hành.
Từ một người “sửa bài luận”, mình học cách bước vào thế giới nội tâm của ứng viên. Mình nhận ra mình chỉ là người làm vườn tạo môi trường cho các hạt giống đâm chồi: nếu trong bạn sẵn có hạt giống khắt khe với bản thân, nó sẽ vươn cao; còn nếu thiếu đi hạt giống tự tin, có tưới bao nhiêu nước cũng khó lòng nở rộ.
Với sự đồng hành sâu, mình có thể đặt để một hạt giống tốt lành vào đấy với niềm tin đến lúc phù hợp, hạt giống ấy sẽ đâm chồi.
Giờ đây, Bay Bổng đã trở thành một điểm neo, nơi mình học cách đứng vào vị trí của một người soi chiếu, giúp các bạn đóng gói hành trình đã qua một cách có chiến lược, cân bằng giữa logic và cảm xúc để tự viết nên câu chuyện độc bản mà không bị phụ thuộc vào bất kỳ ai.
Bạn đang ở đâu trên bản đồ apply học bổng?
Mình biết hành trình nộp học bổng không phải là một đường thẳng.
Dù bạn thực sự muốn đi học, nhưng đôi khi lại có nhiều yếu tố khách quan lẫn chủ quan cản đường (như chuyện yêu xa, tài chính, hay nỗi sợ mình chưa đủ tốt). Ngày xưa, mình cũng từng mất gần 2 năm chỉ để xác định tư tưởng rằng “Mình sẽ đi”.
Để đi từ Sài Gòn đến Hà Nội ta có muôn vàn cách, nhưng có bản đồ tra đường thì bạn sẽ tiết kiệm được kha khá thời gian, công sức và tiền bạc.
Dựa trên quan sát qua quá trình mentor, mình khái quát hành trình này thành 3 giai đoạn:
GIAI ĐOẠN 1: THẬP THÒ
Bạn lướt xem các video truyền cảm hứng, lưu hàng loạt học bổng nhưng dễ bị rối, choáng ngợp và nghi ngờ bản thân trước quá nhiều thông tin.
GIAI ĐOẠN 2: CHUẨN BỊ
Chặng đường cày cuốc IELTS, gia cố hồ sơ, ngoại khóa… Đây là giai đoạn dễ nản, dễ mất động lực nhất vì kéo dài từ 1–3 năm tùy nền tảng của mỗi người.*
GIAI ĐOẠN 3: THỰC THI
Bạn trực tiếp bắt tay vào viết CV, viết luận, xin thư giới thiệu. Thời gian ngắn, khối lượng công việc nhiều và áp lực deadline đè nặng.
Dù bạn ở giai đoạn nào, thì mình cũng đều có thể đồng hành cùng bạn.
Tất cả được đúc kết trong các nguyên tắc sau khi mình làm việc cùng mentee:
1. Mỗi mentee là một cá thể riêng biệt, có hành trình và câu chuyện riêng biệt. Mentor phải là người nhìn thấy ánh sáng trong họ và cùng họ mang nó ra.
Họ có thể có thành tích, có này có kia, nhưng sau tất cả họ là những con người có cảm xúc, có tình yêu, có đam mê. Ai mà chẳng từng là những đứa trẻ có đầy mơ ước? Ai mà chẳng đi học, đi làm vì mong cầu hạnh phúc và một cuộc sống tốt hơn? Hành trình viết luận chính là nơi họ được thấy mình với những khao khát đẹp đẽ đó, một lần nữa.
Viết luận không chỉ là cố gắng đáp ứng cái học bổng cần, mà nó là hành trình win-win để mình cũng được làm cái mình thích, mình muốn.
Và nó đều bắt đầu từ việc tìm hiểu xem trái tim mình khao khát điều gì, đâu là điều mình vừa làm tốt mà vừa cảm thấy thích thú khi làm lâu dài? Sau đó cho dù có đậu học bổng hay không, dù bạn có đi con đường nào, bạn cũng sẽ được dẫn đến nơi mà bạn khao khát và thực sự phù hợp dành cho bạn.
Hãy làm việc với một mentor có khả năng thấy lý tưởng và khả năng bên trong bạn và giúp bạn mang nó ra!
2. Không có công thức nào dành cho tất cả. Mentor cần nắm bắt được tâm tư và tâm lý của mỗi mentee để đưa ra chiến lược đồng hành phù hợp.
Có mentee rất ngại khoe về thành tựu của bản thân. Lúc này mình cần khuyến khích họ hãy bung ra, mình nhắc cho họ biết rằng họ tuyệt lắm, cái đáng để khoe thì phải khoe nhiệt vào. Có mentee lại rất sợ người khác không cảm nhận được sự siêng năng nhiệt huyết của mình nên có bao nhiêu là đưa hết lên bài luận bấy nhiêu, mình bảo họ hãy yên tâm mà cất vào bớt, chỉ cần đưa ra 1 nửa là đủ hiệu quả rồi, đưa ra hết sẽ phản tác dụng.
Ở lời điểm hiện tại, chỉ cần đọc bài luận của 1 người là mình lập tức nhìn ngay ra được họ đang sợ điều gì, đang mạnh điều gì, đang thiếu điều gì, đang cần điều gì. Tất cả đều thể hiện rõ trên câu chữ, ý tứ mà họ viết dù đó có thể chỉ là 1 bài viết rất khô khan trả lời câu hỏi “Sau khi được học bổng, bạn có kế hoạch gì để đóng góp cho đất nước chúng tôi?” chứ không hẳn là viết về bản thân họ.
Thậm chí từ lúc bạn điền form và viết email cho mình, thì mình cũng đã biết được là tụi mình có hợp để đi cùng nhau không rồi.
Bản thân một người không thể hiện ở cái mà họ viết về bản thân, mà ẩn dưới đằng sau đó nữa cơ, vì sao họ chọn cách nói này mà không phải cách khác?
Hãy làm việc với một mentor đủ cởi mở, đủ trong suốt, để thấy được bạn như chính bạn là một cách rõ nét, chọc vào đúng chỗ ngứa của bạn, từ đó giúp bạn thể hiện bản thân một cách tốt hơn!
3. Mỗi bài luận là một bản nhạc.
Một bản nhạc muốn dễ dàng tiếp cận công chúng thì phải đáp ứng được thị hiếu, nhưng không được đánh mất cái tôi riêng của người nghệ sĩ.
Khi làm mentor, mình không chỉ là người sửa bài. Để sửa bài tốt mình còn phải hoá thân thành ban giám khảo, thậm chí kĩ hơn thì là 1 ban giám khảo lớn tuổi, hoặc 1 ban giám khảo không cùng chuyên ngành, hoặc 1 bạn nhỏ trung học. Làm sao để bài viết đọc vào ai cũng dễ dàng hiểu, có nốt trầm nốt bổng, một người có chuyên môn đọc cũng hiểu mà một đứa bé đọc cũng hiểu. Y như nghe một bản nhạc vậy.
Nghe hơi bất khả thi ha =))) Nhưng Bay Bổng và mentee làm được hết.
Sau khi đồng hành cùng mình xong, hơn cả một bài luận, mình tin chắc rằng các mentee đều nắm được cách để viết 1 bài luận hay, thể hiện bản thân trọn vẹn, và sẽ dùng được những kỹ năng này cho hành trình dài phía trước.
Hãy làm việc với một mentor cho bạn cả cần câu lẫn con cá. Bạn không cần phải chọn 1 trong 2.
4. Rớt một cách cam lòng. Rớt một cách bình an.
Điều đặc biệt trong package mentor của Bay Bổng là mình không giới hạn số lần sửa bài. Trong giai đoạn làm việc cùng nhau, mình luôn sửa bài cho đến khi HOÀN HẢO thì mới thôi. Sửa đến khi không tì vết, không còn bất cứ điều gì lấn cấn trên góc độ chuyên môn của mình lẫn trên cảm quan cá nhân của mentee.
Khi đi đến cùng cực, đi đến tận cùng của con đường thì dù có rớt cũng chẳng có gì nuối tiếc hay oán trách bản thân. Khi ấy sẽ dễ dàng hơn rất nhiều để chấp nhận rằng: đây chưa phải là con đường dành cho mình, nhân duyên đã sắp đặt một con đường khác rồi. Mà đã biết vậy rồi, thì kiên định và bình an mà đi tiếp thôi.
Không chỉ apply học bổng mà thực ra bất kỳ quyết định, sự lựa chọn nào trên đời này mình cũng chỉ nắm được 50%. Khi đã cố hết 50% phần mình rồi thì còn lại là học cách thuận theo ý trời.
Hãy làm việc với một mentor cầu toàn với bài luận của bạn đôi khi còn hơn cả bạn, nhưng đồng thời là người vô cùng thả lỏng và xuôi dòng. Hết mình với hành trình, và bằng lòng với kết quả.
5. Khi nào bạn thấy hành trình này khó, hãy tìm mình.
Mình không khiến cho hành trình này dễ hơn, nhưng mình giúp bạn thu được nhiều lợi ích nhất có thể từ nó. Hành trình đi học thạc sĩ nên được bắt đầu ngay từ giây phút bạn chuẩn bị hồ sơ.
Mình không biến bạn thành người khác. Bạn vẫn là bạn, câu chuyện vẫn là của bạn, nhưng được khai thác ở những góc độ mà trước đây bạn cho rằng nó không đủ đặc biệt, và được viết theo hướng ai cũng muốn đọc (chứ đừng nói là ban giám khảo chấm bài)!
Kết
Bạn đừng chỉ tìm người làm tốt công việc, mà hãy tìm người làm công việc của họ một cách hạnh phúc.
Vì bạn xứng đáng tận hưởng hành trình này và học được thật nhiều từ nó ngay từ khi bạn chưa biết kết quả cuối cùng là gì.
Game nào tới, thì chơi hết mình với game đó. Tuy nhiên hãy chơi một cách thật hạnh phúc nha, vì sau cùng ta làm mọi thứ là để hạnh phúc mà phải không?!
(Nếu có là thợ săn đi săn, thì hãy là một thợ săn hạnh phúc).
——————————
Ghi chú
Dù mình có phần promote nhiều cho học bổng chính phủ Ireland GOI-IES, tuy nhiên mong bạn hiểu rằng đây là nơi mà hành trình này bắt đầu nên mình thường nhắc đến nó nhiều hơn. Tuy nhiên mình đã đồng hành với các mentee trong các học bổng châu Âu, châu Úc lẫn châu Á, và mình mong muốn có càng đa dạng mentee, đa dạng học bổng, đa dạng ngành học càng tốt.
Kỹ năng mentor của mình không đặt trọng tâm vào học bổng, mà đặt trọng tâm vào CHÍNH BẠN. Nên chỉ cần bạn thực sự mong mỏi và quyết tâm với hành trình săn học bổng là chúng ta đã sẵn sàng để đồng hành cùng nhau rồi.
Thông tin về học bổng là cái vô cùng dễ dàng có được trong thời đại thông tin này, quan trọng là, ai sẽ giúp bạn thể hiện bản thân tốt nhất!
Mọi học bổng thạc sĩ đều nằm trong khả năng đồng hành của mình. Mình mentor chuyên sâu về học bổng thạc sĩ và các chương trình trao đổi ngắn hạn, không mentor bậc cử nhân và PhD.
Có bạn nói tưởng mình chỉ chuyên mỗi GOI-IES. Oan cho tui quá huhuhuhuhu, tui và trợ lý có đăng về thông tin nhiều học bổng khác ở trong group Bay Bổng lắm á, zô nhóm đọc nhen. Các thể loại thạc sĩ cứ mang vào đây hết cho mìnhhhh.
